Δευτέρα, 22 Οκτωβρίου 2012

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΛΟ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΑΤΑΔΥΣΗ

Ξεκινώντας την εκμάθηση της αυτόνομης κατάδυσης κανείς δεν ασχολείται με τα πέδιλά του και τους τρόπους προώθησης. Αυτό συμβαίνει γιατί η διαδικασία του να φορέσεις ''βατραχοπέδιλο'' είναι λίγο πολύ γνωστή και κυρίως η πρακτική ενδεχομένως να έχει γίνει από πολύ μικρή ηλικία στη θάλασσα. Για πολλούς αυτή είναι μια επίκτητη ικανότητα. Έτσι θεωρούμε αυτονόητο ότι ο τρόπος είναι αυτός και είναι απλός. Δεν είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα.

Οι σύγχρονοι εκπαιδευτές καταδύσεων δίνουν πολλή μεγάλη βαρύτητα στην εκπαίδευση στο πέδιλο για τους αρχάριους (κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν) γιατί έχει ανακαλυφτεί ότι το σωστό λάκτισμα βοηθά κυρίως στην σωστή πλεύση, στη σωστή πλευστότητα, στη κατανάλωση του αέρα, στη ξεκούραστη και ήρεμη κατάδυση και κυρίως στη σωστή ισορροπία του σώματος υποβρυχίως. Είναι δηλαδή πρωταρχικής σημασίας αν και δεν του δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή και το θεωρούμε δεδομένο.

Μέσα στα χρόνια εκμάθησης της αυτόνομης κατάδυσης ανακαλύφτηκαν περισσότερες από μία τεχνικές πρόωσης και διάφορα στυλ λακτίσματος που χρησιμοποιούνται σε διαφορετικούς χρόνους και σύμφωνα με τις μετρήσεις μεταφράζονται άμεσα σε μια καλύτερη τουλάχιστον κατανάλωση του αέρα υποβρυχίως. Τα διάφορα αυτά στυλ λακτίσματος είναι δεξιότητες που διδάσκονται και αφομοιώνονται για να παράγουν τεχνικές.  

Μην ξεχνάμε ότι πρώτα απ’ όλα, κάθε κίνηση του πέδιλου υποβρυχίως συνεπάγεται κατανάλωση ενέργειας και η ενέργεια συνεπάγεται κατανάλωση αερίου! 

Ας ρίξουμε μια ματιά στις πιο συχνές τεχνικές λακτίσματος στο πέδιλο υποβρυχίως.

Συνεχόμενο λάκτισμα
Αυτή είναι η πρωταρχική τεχνική στο πέδιλο που χρησιμοποιούν όλοι οι αρχάριοι αυτοδύτες. Επίσης είναι και η πρώτη που διδάσκεται. Τα πόδια εδώ κινούνται επάνω και κάτω και σε αντίθετες κατευθύνσεις κυρίως στο οριζόντιο επίπεδο όταν ο αυτοδύτης έχει την στάση πλεύσης. Επίσης και στο κάθετο επίπεδο όταν ο αυτοδύτης αναδύεται ή καταδύεται. Η τεχνική διδάσκεται κυρίως με τεντωμένο πόδι στην άρθρωση του γόνατου. Όταν εκτελείται σωστά η ενέργεια προέρχεται από τους γοφούς και παρέχει πρόωση και την ώθηση προς τα εμπρός κατά την διάρκεια της κίνησης του κάθε πέδιλου προς τα κάτω. Η στάση του σώματος σε αυτή την τεχνική περιλαμβάνει τους γοφούς και τα πόδια να είναι ενσωματωμένα και να κινούνται ενιαία με τον κορμό ενώ τα γόνατα μόνο να έχουν μια ελαφριά κάμψη κατά την κίνηση προς τα πάνω και να ισιώνουν κατά την καθοδική πορεία τους με το μετατάρσιο του ποδιού να παραμένει σε έκταση και να μεταδίδει την ώθηση στο πέδιλο. 


Η τεχνική λειτουργεί καλύτερα με την εμπειρία καθώς ο αυτοδύτης αποκτά την αίσθηση του νερού και της προώθησης χρησιμοποιώντας τους μύες του στο μπροστινό μέρος των μηρών για να παράγουν το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας υποβρυχίως ενώ παίρνει συνεχώς την εσωτερική πληροφόρηση ότι μπορεί να ωθήσει τον εαυτό του προς τα εμπρός. Είναι μια από τις πιο γρήγορες τεχνικές υποβρυχίως αν και χρησιμοποιείται σπάνια από έμπειρους δύτες ακριβώς γιατί είναι πολύ ενεργοβόρα και κουράζει γρήγορα. Επιπλέον η τεχνική αυτή δημιουργεί μεγάλες δίνες στο νερό γύρω από το πέδιλο, διαταράσσει την ισορροπία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και του πυθμένα και ως εκ τούτου αποφεύγεται κοντά στην άμμο ή κατά μήκος ενός τοίχου.

Τροποποιημένο συνεχόμενο λάκτισμα
Η πιο διαδεδομένη ανάμεσα σε αρχάριους (και όχι μόνο) δύτες. Είναι η τεχνική που χρησιμοποιείται από τους περισσότερους στατιστικά. Εμπειροι αυτοδύτες την χρησιμοποιούν για να ξεφύγουν απο στενά περάσματα όπου δεν μπορούν να ανοίξουν τα πόδια τους για να μην ακουμπήσουν τα τοιχώματα του βυθού. Πρόκειται για ένα λάκτισμα που μοιάζει με το συνεχόμενο αλλά η δύναμη παράγεται με τα πόδια λυγισμένα στην περιοχή του γόνατου σε κάθε πεδιλιά. Η προώθηση έρχεται καθώς ωθεί ο αυτοδύτης από την κνήμη και μεταδίδει στο πέλμα αλλά σε μειωμένη αποδοτικότητα και με λιγότερη προσπάθεια. Η κίνηση λόγω του μικρού εύρους παρουσιάζει ακαριαία ταχύτητα. Παρουσιάζει καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με την κατανάλωση από εκείνη με τα τεντωμένα πόδια.


Λάκτισμα ψαλίδι
Η στάση του σώματος σε αυτή την τεχνική μοιάζει με το συνεχόμενο πέδιλο, δηλαδή λάκτισμα με τα γόνατα τεντωμένα ή ελαφρώς λυγισμένα όμως η κίνηση σε κάθε πόδι είναι εντελώς διαφορετική. Αντί τα κάτω άκρα να χτυπάνε μεταξύ τους σε αντίθετες κατευθύνσεις εδώ ανοίγουν και απομακρύνονται ενώ ταυτόχρονα και γρήγορα κλείνουν (όπως ένα ψαλίδι ) και μένουν στη θέση αυτή διατηρώντας την ολίσθηση προς τα εμπρός. Το ένα σκέλος είναι αφιερωμένο στο πάνω μέρος της κίνησης ενώ το άλλο στο κάτω μέρος της. Έρχονται ακαριαία μαζί και παράγουν πρόωση. Αυτό το λάκτισμα είναι επίσης γνωστό ως το λάκτισμα διάσπαση. Πλεονέκτημά του ότι δεν παράγει τόση ενέργεια για την κίνηση. Χρησιμοποιείται κατά την ήρεμη πλεύση κυρίως σε ρηχά νερά κοντά στην επιφάνεια ή ακόμα και σε αμμώδη πυθμένα με απόσταση ασφαλείας όμως από τον βυθό για να μην έρχονται τα πέδιλα σε επαφή με την άμμο.

Λάκτισμα βάτραχου
Είναι η τεχνική που χρησιμοποιείται από τους έμπειρους δύτες. Εφαρμόστηκε και τροποποιήθηκε από τους σπηλαιοδύτες για την ομαλότερη πλεύση τους σε κλειστά περιβάλλοντα και σε περιορισμένους χώρους. Στην τεχνική αυτή το σώμα και οι μηροί είναι σε μια ευθεία διατηρώντας και ισορροπώντας την πλεύση ενώ τα γόνατα είναι λυγισμένα κοντά στις 90 μοίρες σε σχέση με τους μηρούς με τα πέδιλα να κοιτάνε προς τα επάνω και διαγώνια. Η κίνηση παράγεται απο το ταυτόχρονο άνοιγμα των μηρών (απο μέσα προς τα έξω) και μεταδίδεται στο τελείωμα των ποδιών ταυτόχρονα και στα δυο πέδιλα περιστρέφοντας τον αστράγαλο με την κνήμη σε ορθή γωνία. Σπρώχνουμε ακαριαία και ταυτόχρονα με τα δυο πέλματα. Σβήνουμε την κίνηση και πάλι από την αρχή.
Αυτοδύτες που γνωρίζουν και χρησιμοποιούν την τεχνική πρόσθιο στην κολύμβηση αφομοιώνουν καλύτερα αυτή την τεχνική. Έτσι πετυχαίνετε πάντα τον σωστό προσανατολισμό του πέδιλου. Προυποθέτει σκληρό και ομοιογενές πέδιλο που να μεταδίδει ακαριαία την παραγωγή ενέργειας σε κίνηση. Πολλοί αυτοδύτες βρίσκουν χαλαρωτική αυτή την τεχνική και την εναλλάσσουν στην κατάδυση αναψυχής με τις άλλες τεχνικές για να ξεκουραστούν και να αλλάξουν τον ρυθμό τους υποβρυχίως. Η τεχνική του βάτραχου δεν ενδείκνυται για ορισμένους τύπους πτερυγίων όπως τα πέδιλα με σχισμή (split fins).

Τροποποιημένο κοντό λάκτισμα βάτραχου
Σε αυτή την τροποποιημένη έκδοση του βάτραχου ο αυτοδύτης – τρια θα κουνήσει τα πόδια του ελάχιστα. Θα περιορίσει τις κινήσεις των μηρών και τα γόνατα θα μείνουν κλειδωμένα, ενώ θα αφήσει την κίνηση να έρθει από τις γάμπες με μια μικρή κίνηση των αστραγάλων και ένα απαλό σπρώξιμο προς τα πίσω για την πρόωση. Ιδανική τεχνική για χρήση σε περιορισμένους χώρους ή όταν θέλουμε να προωθηθούμε ελάχιστα εμπρός.

Ανάποδο (αντίστροφο) λάκτισμα
Χρησιμοποιείται για την αποφυγή εμποδίων ή την έξοδο προς τα πίσω μέσα από στενά περάσματα. Δεν είναι μια εύκολη τεχνική ούτε τόσο κομψή και θέλει αρκετή προπόνηση ωστόσο είναι πολύ χρήσιμη σαν γνώση και επίσης άλλο τόσο χρήσιμη σε πολλές καταστάσεις. Η τεχνική αυτή είναι σχεδόν μια πλήρης αντιστροφή του βατράχου. Έχουμε αντίθετη κίνηση εδώ με τα πτερύγια και τα πόδια να κινούνται έξω και μακριά από εσάς (απο έξω προς τα μέσα) και στη συνέχεια να έρχονται κοντά στο σώμα σας και η κίνηση προς τα πίσω να μεταδίδεται από το τελευταίο εξωτερικό μέρος του ποδιού. Μην περιμένετε μεγάλη προώθηση προς τα πίσω καθώς το εκτόπισμα του νερού πραγματοποιήτε κυρίως απο το κατώτατο εξωτερικό μέρος του ποδιού στην κνήμη και το εξωτερικό μέρος των πέδιλων που δεν έχουν ούτως ή άλλως μεγάλη επιφάνεια επαφής με το νερό. Οχι αποτελεσματική με όλους τους τύπους πέδιλων καθώς θα πρέπει να διαθέτουν σχετικά ευρεία πλευρική επιφάνεια.


Γύρισμα ελικόπτερου
Χρησιμοποιείται επίσης για την αποφυγή εμποδίων ή το γύρισμα μέσα σε στενά περάσματα. Στην ουσία πρόκειται για ένα στριφογύρισμα γύρω απο τον κάθετο άξονα του σώματος σε οριζόντια θέση και ουδέτερη πλευστότητα προς τα αριστερά ή τα δεξιά με λάκτισμα στο αντίθετο πόδι. Πραγματοποιείται με κίνηση απο το ένα πόδι ένω το άλλο μένει αδρανές και ισορροπεί την πλεύση σαν οδηγός δίνοντας την δυνατότητα να περιστραφεί το σώμα του αυτοδύτη επι τόπου και οριζόντια. Στην ουσία η τεχνική έρχεται απο την κίνηση του ενός πτερυγίου σπρώχνοντας νερό σε μια κίνηση μικρή όπως στο κοντό λάκτισμα βάτραχου με το άλλο πόδι να παραμένει οριζόντια και να ενισχύει την οριζόντια ισορροπία του σώματος.

Λάκτισμα δελφινιού (δελφινισμός)
Η τεχνική αυτή χρησιμοποιήθηκε αρχικά για στρατιωτικούς σκοπούς και για την κάλυψη μεγάλων αποστάσεων υποβρυχίως ή σαν μέσο εναλλαγής και ξεκούρασης από το συνεχόμενο πέδιλο. Μιμείται την κίνηση του ουραίου πτερυγίου του δελφινιού. Χρησιμοποιούμε την μέση που μεταδίδει μια παλίνδρομη κίνηση ταυτόχρονα και στους δυο μηρούς και με την σειρά τους στα πέδιλα. Τελικώς τροποποιήθηκε μέσα στην εκπαίδευση της τεχνικής κατάδυσης και εμφανίζεται σε παραλλαγή με σπάσιμο των γόνατων και λάκτισμα ταυτόχρονο ούτως ώστε η ενέργεια να παράγεται απο τους μηρούς και κάτω. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται η συμμετοχή της μέσης που κουράζει τον δύτη. Γενικώς ενεργοβόρα και κουραστική τεχνική, δεν ενδείκνυται και τόσο για την υποβρύχια πλεύση στην κατάδυση αναψυχής.



Πρωτότυπο Άρθρο του Κώστα Ανδρεάδη ©